پانسمان دندان یا (Dental dressing) یک ماده نرم، انعطاف پذیر و موقت است که به آن کارویزل میگویند و پس از قرارگرفتن داخل یا روی دندان و برخورد با بزاق دهان، پس از 30 ثانیه حالت سفت و سختی میگیرد، به این پروسه ترمیم میانی یا پرکردن موقت نیز گفته میشود.
دلیل پانسمان کردن محافظت از سلامت لثه و جلوگیری از ورود میکروب به درون دندان، زخم های جراحی و البته جلوگیری از خونریزی است که معمولاً این کار در بین مراحل درمانی انجام میگیرد.پانسمان دندان که معمولاً بعد از عصب کشی دندان و یا ایمپلنت دندان و همچنین جراحی دندان برای جلوگیری از خونریزی زیاد انجام می شود که در ادامه بیشتر با پانسمان دندان و مراقبت های بعد از آن آشنا میشویم.
مراقبت های بعد از پانسمان دندان
پانسمان دندان موقتی است و بین 3 روز تا 3 هفته با توجه به نوع پانسمان، با رعایت نکات زیر ماندگاری دارد :
- تا 2 ساعت بعد پانسمان از هرگونه خوردن و آشامیدن بپرهیزید
- بعد از آن تا چند ساعت از خوردن غذاهای داغ، سفت و چسبنده (مثل آدامس) پرهیز کنید
- چای و قهوه را داغ ننوشید و از نی استفاده کنید و بلافاصله بعد از نوشیدن، دهانتان را با آب یا دهان شویه بشویید
- در صورت امکان تا 2 روز با سمتی از فکتان که که پانسمان دارد غذا نخورید.
- بهداشت کامل دهان و دندان رعایت کنید
- ناحیه پانسمان شده را با ملایمت مسواک بزنید
- از نخ دندان استفاده کنید، اما آرام و با زاویه که باعث کشیده شدن پانسمان نشود
- حداقل 24 تا 48 ساعت بعد پانسمان دندان از سیگار کشیدن خودداری کنید و تا پایان دوره درمان نیز استفاده از سیگار را محدود کنید و بعد از مصرف سیگار، دهان خود را با آب یا دهانشویه شستشو دهید.
دلایل استفاده از پانسمان دندان
پانسمان دندان یکی از مراحل در فرآیند درمان است که به طور معمول قبل از پر کردن یا درمان نهایی در جلسه بعدی درمان، به صورت موقت انجام میگیرد. یکی از مهمترین دلایل پانسمان دندان، جلوگیری از عفونت و کنترل آن است که در هنگام پوسیدگی شدید و عفونت دندان، بایستی برای انجام درمان، عفونت کنترل شود.
دلایل استفاده از پانسمان دندان :
- در مواردی که دندان به شدت حساس، دردناک و ملتهب شده است، نمیتوان برای درمان اقدامی کرد و ابتدا باید به کمک پانسمان موقت و داروهای آنتی بیوتیک طبق دستور پزشک، التهاب دندان کاهش یابد و به حالت پایدارتری برسد.
- مورد بعدی اینکه پانسمان دندان در بین جلسات عصب کشی یا درمان ریشه که گاهی نیاز به بیش از یک جلسه دارد، بکار میرود.
- هنگامی که بخشی از دندان به دلیل پوسیدگی و شکستگی از بین رفته باشد، ممکن است به پانسمان نیاز باشد تا از ورود میکروب و غذا به دندان و آسیب بیشتر جلوگیری کند.
- گاهی باید دارو به مدت طولانی و چند روز درون دندان قرار بگیرد تا اثر کند و پانسمان به ما کمک میکند تا دارو به صورت ایزوله در جای خود بماند تا جلسه بعدی درمان، تاثیرش را بگذارد.
- از پانسمان در برخی درمان های زیبایی چند مرحله هم بکار میرود.
مدت زمان ماندگاری پانسمان دندان چقدر است؟
مدت زمان ماندگاری پانسمان به تجربه پزشک و باتوجه به نیازهای هر بیمار متفاوت می باشد. معمولاً پانسمان دندان به مدت چند روز تا یک هفته در محل باقی می ماند تا روند ترمیم به خوبی طی شود. در این بازه زمانی، رعایت دقیق توصیه های دندانپزشک پس از درمان، نقش مهمی در دستیبانی به نتیجه ای موفق و بی دردسر دارد.
مثلاً پانسمانی که پس از کشیدن دندان قرار داده می شود، معمولاً بین چند روز تا یک هفته در محل باقی می ماند. در این مدت، به بیمار توصیه می شود از خوردن برخی خوراکی ها و انجام فعالیت هایی که ممکن است باعث جابجایی یا آسیب به پانسمان شوند، پرهیز کند. همچنین در درمان عصب کشی، پانسمان به مدت 5 تا 7 روز باقی می ماند تا از تکثیر میکروارگانیسم ها در ناحیه درمان جلوگیری شود.
پانسمان دندان کشیده شده
وقتی پوسیدگی به حدی پیشرفت کند که تمام ساختار دندان را درگیر کند، معمولاً تنها راه حل باقیمانده، کشیدن دندان می باشد. پس از انجام این کار، بروز خونریزی و التهاب لثه طبیعی بوده و جای نگرانی ندارد. به دلیل وجود خونریزی، امکان استفاده از خمیر پانسمان بر روی لثه وجود ندارد، بنابراین توصیه می شود بیمار از گاز استریل برای جلوگیری از خونریزی استفاده کند.
برای اینکار، گاز استریل را روی محل کشیده شدن دندان قرار داده و با کمک بستن فک بالا، فشار ملایمی روی آن وارد کنید. اگر پس از یک ساعت خونریزی متوقف نشد، گاز استریل را تعویض کرده و مجدداً این روند را تکرار کنید.
اگر پانسمان دندان افتاد چکار کنیم؟
در برخی موارد ممکن است پانسمان دندانتان به هر دلیلی بیافتد یا جابجا شود، سعی کنید بدون فوت وقت به دندانپزشک معالج خود مراجعه کنید یا تماس بگیرید، پزشکتان میتواند به بهترین نحو شما را راهنمایی کند. دلیل این که گفته شد سریعاً اقدام کنید، این است که افتادن پانسمان دندان زودتر از موعد مقرر میتواند پیامد های جدی به همراه داشته باشد و نیازمند رسیدگی فوری باشد.
چنانچه در اسرع وقت نتوانستید به دندانپزشک معالج خودتان دسترسی پیدا کنید، به نکات و اقدامات ضروری که در پایین گفته شده توجه کنید:
- رعایت بهداشت دهان و دندان مهم ترین نکته است، زیرا که از عفونت و پوسیدگی جلوگیری کند.
- شستشوی دهان با آب نمک یا آب ولرم به پاکسازی ناحیه آسیب دیده کمک میکند.
- دندان آسیب دیده و اطراف آن را بسیار با احتیاط و با مسواک نرم کاملا تمیز نگهدارید.
- از خوردن هرگونه غذای سفت، داغ و چسبنده که ممکن است باعث فشار اضافی بر روی دندان شود، بپرهیزید.
- اگر تا چند روز به پزشک خود دسترسی نداشتید، میتوانید برای کاهش درد و جلوگیری از آسیب بیشتر دندان خود را در خانه پانسمان کنید. اما پیشنهاد میشود که از انجام این کار خودداری کنید.
جهت مشاهده ویدئوهای کلینیک دندانپزشکی بزرگمهر و نوین مهر کانال آپارات ما را دنبال کنید
پانسمان دندان عصب کشی شده
پانسمان دندان عصب کشی شده از تأثیر زیادی بر جلوگیری از ورود آلودگی و رشد باکتری ها بین جلسات درمان برخوردار می باشد. این پانسمان معمولاً به مدت 5 تا 7 روز در داخل دندان باقی می ماند و از عفونت مجدد ریشه جلوگیری می کند. رعایت نکات بهداشتی و پرهیز از جویدن غذاهای سفت در این مدت به ماندگاری و اثرگذاری بهتر پانسمان کمک می کند.
پانسمان دندان در خانه
در برخی شرایط اضطراری، مثل افتادن پانسمان دندان و نداشتن دسترسی سریع به پزشک یا بروز درد ناگهانی ممکن است به فکر پانسمان موقت در خانه بیفتید. باید در نظر داشتیه باشید که روش، راهکاری غیرحرفهای و موقت است که فقط برای مدت کوتاهی و تا زمان مراجعه پزشک برای کم شدن درد و جلوگیری از آسیب بیشتر بهکار میآید.اما بدانید که کوچک ترین اشتباهی در این فرآیند ممکن است آسیب و درد شما را چند برابر بیشتر کند.
در صورتی که میخواهید دندان خود را در خانه پانسمان کنید، موارد و نکته های زیر را مدنظر قرار دهید و رعایت کنید:
- برای پانسمان خانگی میتوانید مواد مصرفی مورد نیاز را که بهترین آن، کیت پانسمان موقت دندان که شامل مواد پرکننده موقت، اپلیکاتور و دستورالعمل مصرف است را از داروخانه تهیه کنید.
- مراحل انجام پانسمان را با دقت انجام دهید؛ شستشوی دهان، خشک کردن محل آسیب دیده با گاز استریل، آماده سازی ماده با توجه به دستوالعمل داخل کیت پانسمان، سپس قرار دادن ماده روی دندان و منتظر خشک شدن ماندن آن
- توجه داشته باشید که این پانسمان به مدت چند روز دوام دارد و باید در سریعترین زمان ممکن به پزشک مراجعه کنید.
- در صورت وجود علائمی مثل درد، تورم یا التهاب، تب و بوی بد دهان که خبر از عفونت دندان میدهد فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- افرادی که دارای بیماری های زمینهای هستند و داروهای خاص مصرف میکنند، پیش از هر اقدامی باید با پزشک خود مشورت کنند.
پانسمان دندان در دوران بارداری
امکان دارد در دوران بارداری دچار دندان درد شده باشید، که با استرس و نگرانی همراه است؛ زیرا که از طرفی ممکن است استفاده از بی حسی و دوره درمان دندان برای جنین پیامدهای نامطلوبی داشته باشد، از طرفی هم بی توجهی به درد دندان و عفونت نیز بسیار خطرناک است. اما نگران نباشید، در سه ماه دوم بارداری (هفته 13 تا هفته 28) و با مشورت پزشک زنان خود، میتوانید از تمام خدمات دندانپزشکی در بارداری استفاده کنید.
استفاده از پانسمان دندان در دوران بارداری سه ماه دوم معمولا بیخطر است البته شما باید به دندانپزشکتان اطلاع دهید که باردار هستید، چون که نوع پانسمانی که در زمان بارداری استفاده میشود متفاوت است، استفاده از بی حسی نیز به صورت موضعی و با دٌز معین بیخطر است. توجه داشته باشید که پیشگیری از عفونت و درمان پوسیدگی بسیار مهم است و بهتر است هرچه سریعتر برای درمان اقدام کنید، چون میتواند برای مادر و جنین مضر باشد.
سؤالات متداول پانسمان دندان
- پانسمان دندان چیست و چه کاربردی دارد؟
پانسمان دندان یک محافظ موقت است که پس از درمان هایی مانند عصب کشی یا کشیدن دندان، برای محافظت از ناحیه درمان شده استفاده می شود. این پانسمان به جلوگیری از آلودگی، عفونت و تسریع روند بهبودی کمک می کند.
- پانسمان دندان چه مدت باید بر روی دندان بماند؟
مدت زمان ماندگاری پانسمان به نوع درمان متفاوت است، اما معمولاً بین 3 تا 7 روز باقی می ماند.
- آیا بعد از پانسمان دندان می توان غذا خورد؟
بله، اما توصیه می شود از خوردن غذاهای سفت، داغ یا چسبنده اجتناب شود و تا حد امکان با طرف دیگر دهان غذا بجوید.
- اگر پانسمان دندان زودتر از موعد بیفتد، چه باید کرد؟
در صورت افتادن زودهنگام پانسمان، بهتر است در کسری از ثانیه با دندانپزشک خود تماس بگیرید تا وضعیت بررسی و در صورت نیاز پانسمان مجدد انجام شود.
- آیا پانسمان دندان درد دارد؟
خود پانسمان دردی ندارد، اما اگر ناحیه درمان هنوز التهاب داشته باشد، ممکن است کمی ناراحتی احساس کنید که معمولاً زودگذر می باشد.